Waarom MVOI een steeds grotere rol speelt
Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI) wordt steeds belangrijker binnen (semi)overheidsorganisaties. Tijdens onze recente workshop in de leergang Publiek Leiderschap voor Veiligheidsregio’s van het Nederlands Instituut voor Publiek Leiderschap stond één vraag centraal: hoe maak je toekomstbestendige keuzes in turbulente tijden? We gingen in gesprek over hoe sterk inkoopbeslissingen verbonden zijn met maatschappelijke verantwoordelijkheid. Wat je waar bestelt beïnvloedt ketens die de hele wereld omspannen en de overheid heeft daarin een duidelijke voorbeeldfunctie. Publieke middelen moeten namelijk niet alleen efficiënt worden besteed, maar ook bijdragen aan duurzaamheid, veiligheid en inclusiviteit. De nieuwe Europese ontwikkelingen, zoals de CSRD en andere wetgeving rond ketenverantwoordelijkheid, onderstrepen dat. MVOI gaat daarmee niet over “extra werk”, maar over bewust en verantwoord omgaan met de invloed die je als (semi) overheid hebt.
Ketenverantwoordelijkheid concreet maken
In de training vroegen we deelnemers om de waardeketen uit te tekenen van een product dat zij zelf inkopen. Dat zorgde voor nieuwe inzichten in alle stappen die voorafgaan aan een aankoop en de impact van die keuze. Zo bleek bijvoorbeeld dat een brandweerslang of veiligheidsbroek verbonden is met meerdere landen, leveranciers en risicosectoren. Door deze ketens zichtbaar te maken, wordt duidelijk waar mogelijke negatieve gevolgen voor mens, milieu of klimaat plaatsvinden. Juist daar ontstaat ruimte om te sturen. Tegelijk zagen we hoe belangrijk interne samenwerking is. MVOI vraagt niet alleen iets van inkoop, maar ook van beleid, uitvoering en communicatie om MVOI te verankeren in de organisatie.
Van inzicht naar impact
Praktijkvoorbeelden, zoals de ambitie van veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond om in 2040 inclusief, circulair en klimaatneutraal te werken, laten zien dat MVOI niet alleen duurzaam is, maar ook professioneel opdrachtgeverschap versterkt, omdat het leidt tot beter inzicht in ketenrisico’s, transparantie in besluitvorming en zorgvuldige, onderbouwde inkoopkeuzes. Door bewuste keuzes in de inkoopketen te maken verklein je risico’s, bouw je sterkere relaties op met leveranciers en ontstaat ruimte voor innovatie. Aan het einde van de training schreven deelnemers hun eerste stappen op: van het identificeren van risico-inkopen tot het starten van een intern gesprek over ketenverantwoordelijkheid. Dat is precies hoe MVOI begint: met kleine, concrete acties die samen leiden tot blijvende verandering.
Wil je meer lezen over MVOI? In Nederland hebben Pianoo, het expertisecentrum aanbesteden. Je kan hier veel informatie vinden, zoals een Actieplan MVOI, een MVI-zelfevaluatie tool en een E-learning ketenverantwoordelijkheid ISV.
Bron afbeelding: PIANOo (Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen 2022-2025) – https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoord-inkopen/manifest-maatschappelijk-verantwoord-opdrachtgeven-en
