5 vragen aan Hilke Jansen
Hilke Jansen brengt meer dan 25 jaar ervaring in internationale ontwikkelingssamenwerking en verantwoord en duurzaam ondernemen naar RBConnect. Als expert in public affairs en voormalig CEO van een consultancybureau weet zij maatschappelijke en commerciële belangen met elkaar te verbinden. In dit blog stellen we Hilke voor: wat drijft haar, hoe bouwt ze bruggen tussen stakeholders en wat is haar visie op verantwoord ondernemen?
Wat inspireerde jou om je carrière te wijden aan internationale samenwerking en maatschappelijk verantwoord ondernemen?
Van huis uit heb ik meegekregen dat je bewust en duurzaam omgaat met wat je hebt. Dat is bij mij uitgegroeid tot een sterk rechtvaardigheidsgevoel en het besef dat duurzaamheid en gelijkwaardigheid een fundament zijn voor ontwikkeling. Tijdens mijn studies International Development en Natural Resource Management in Wageningen voelde ik al snel dat ik niet alleen theorie wilde bestuderen, maar echt het veld in wilde.
Mijn eerste ervaringen in het buitenland, zoals in Gambia, Zuid-Afrika en Guatemala waren daarin vormend. Ik werkte daar samen met lokale gemeenschappen aan armoedebestrijding en het verbeteren van landbouwpraktijken. Het gaf me een scherp beeld van hoe complex én noodzakelijk duurzame ontwikkeling is. Ik zag hoe belangrijk het is om niet alleen te focussen op technische agri-business oplossingen, maar juist ook oog te hebben voor mensenrechten, lokale besluitvorming en sociale structuren. Die combinatie is wat me drijft: hoe kunnen we deze kennis en ondernemerschap verbinden met maatschappelijke belangen, en hoe betrekken we alle partijen die ertoe doen? Maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen vormt voor mij de brug tussen mijn persoonlijke overtuiging en professioneel handelen. Precies dat is wat we bij RBConnect proberen te versterken door bedrijven en organisaties te verbinden naar toekomstbestendig ondernemen en duurzame impact.
Hoe hebben je ervaringen in Afrika en Latijns-Amerika je visie op duurzaamheid gevormd?
Mijn achtergrond als landbouwkundig ingenieur gaf me veel technische kennis over bodem, water en biodiversiteit. Tijdens mijn werk in het buitenland, zag ik overduidelijk dat duurzame ontwikkeling ook een politieke en sociaaleconomische dimensie heeft. Zonder lokale inspraak van dorpsbewoners bij bijvoorbeeld bosbouw ontwikkelingen zonder het waarborgen van hun rechten, blijven zelfs de best bedoelde projecten en investeringen steken waardoor ze zelden wezenlijk bijdragen aan lokale ontwikkeling of erger: ze veroorzaken onbedoeld juist schade. Die ervaring bracht me bij een bredere benadering, waarin duurzaam ondernemen niet los staat van machtsverhoudingen, beleidscontext of sociale rechtvaardigheid. Juist die systeembril is wat we bij RBConnect centraal stellen. We helpen bedrijven en organisaties begrijpen hoe hun keuzes doorwerken in de hele keten, van boardroom tot boer en producent, en hoe zij daarin verantwoord leiderschap kunnen tonen. Als CEO van mijn consultancy bureau in Den Haag ben ik me meer gaan richten op beleidsbeïnvloeding en public affairs op dat gebied: hoe zorgen we ervoor dat bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden samenwerken aan duurzame doelen? Of het nu gaat om cacaoboeren in West-Afrika of jonge Nederlandse boeren, vaak lopen ze tegen dezelfde grotere krachten en machten aan: Te weinig ruimte, te weinig invloed en te veel versnipperd beleid. Daarom ben ik me altijd blijven inzetten voor coalities die sectorgrenzen overstijgen, waarin we kennis met elkaar delen én waarin de realiteit van de mensen die onze kleren maken, onze palmolie produceren of grondstoffen delven niet alleen wordt erkend, maar ook meeweegt in de beslissingen die wij hier nemen.
Wat zie jij als de grootste uitdaging voor bedrijven bij het implementeren van Responsible Business Conduct?
Wat ik zie is dat we in Nederland en Europa al veel stappen hebben gezet, maar dat de samenhang ontbreekt. Bedrijven, NGO’s, kennisinstellingen en overheden werken vaak nog te veel langs elkaar heen. Mijn visie is dat we moeten stoppen met die verzuiling. Verantwoord ondernemen lukt alleen als we álle stakeholders betrekken en toewerken naar een geïntegreerde aanpak. Bij RBConnect noemen we dat systeemverantwoordelijkheid: het vermogen om niet alleen eigen risico’s te managen, maar ook actief bij te dragen aan structurele verbeteringen in sectoren en waardeketens. Dat vraagt lef en samenwerking.
Wij willen dat integraal perspectief bieden. Ik geloof dat mijn kracht ligt in het bouwen van bruggen. Of het nu gaat om een training, een lobbytraject of een strategisch advies: ik ga er altijd vanuit dat samenwerking mogelijk is. Als we mensen aan tafel krijgen, de dialoog aangaan en elkaar serieus nemen, dan ontstaan er kansen. Daar ben ik pragmatisch en optimistisch in. Ik zie het als mijn missie om partijen te verbinden, ook als het lastig is.
Wat is een project waar je trots op bent, en wat zegt dat over jouw aanpak?
Een project dat me altijd is bijgebleven, is een reis die ik in 2011 organiseerde naar Colombia met Nederlandse NGO’s, vakbonden, CEO’s van Nederlandse energiebedrijven, de minister voor buitenlandse handel en Tweede Kamerleden. We bezochten zowel steenkolenmijnen als de getroffen gebieden waar de sociale- en milieugevolgen enorm waren. Daar, ter plekke, voerden de CEO’s gesprekken met slachtoffers, onder een afdak dat zwart zag van het kolenstof. Het was confronterend, maar ook hoopgevend. We hebben toen samen een actieplan opgesteld dat leidde tot echte veranderingen. Dat is voor mij de kern van multistakeholder samenwerking: ga in gesprek, kijk elkaar in de ogen, luister.
Ik geloof niet enkel in ‘naming en shaming’, maar ook in ‘naming en faming’. De bedrijven die het goede willen doen, moeten we zichtbaar maken, ondersteunen en versterken. Die koplopers vormen de voorhoede van verantwoord ondernemen – en juist hen wil ik een podium geven. Binnen RBConnect bouwen we daarom aan leernetwerken en peer-dialoog, waarin juist deze koplopers anderen kunnen inspireren. Mijn ervaring leert me dat echte impact begint met luisteren én met gezamenlijk eigenaarschap en dat is ook precies de houding die ik meebreng in ons werk bij RBConnect.
